g@lici@suroeste

Portada              Bibliografía A Guarda               Bibliografía Comarcal        Música

María Mariño         Xosé Mª Álvarez Blázquez                Xosé Carlos Gómez Alfaro

 

Bibliografía Local

“Talasonomia da costa sur de Galicia” de Xosé Lois Vilar Pedreira, publicado polo Instituto de Estudos Miñoranos. 262 páxinas

     Profusamente ilustrado con fotografías en branco e negro, e toda a costa, entre Punta do Caranquexo (Panxón, Nigrán) ao Regueiro da Gándara (Salcidos,A Guarda), a cor. Inclúe un facsímil do caderno de marcas do mariñeiro de Baiona, José Antonio Selegante.

            O libro recolle a localización exacta da toponimia referida ao mar, e aquelas referencias terrestres pero relacionadas con medio mariño, ao longo do tramo antes mencionado, abarcando uns sesenta quilómetros de costa, mencionándose máis de 1.200 topónimos.

            As primeiras páxinas de “Talasonomia da costa sur de Galicia” repasan a historia topográfica relacionada coa área de estudo e o estado actual das cartas, mapas e planos publicados nos derradeiros anos;  explícase a metodoloxía empregada, as fontes consultadas, tanto bibliográficas como orais, e, entre outros apartados, o marco xeográfico, a temática dos nomes do mar e o patrimonio marítimo e fluvial.

            “Talasonomia da costa sur de Galicia” é un libro que amplía o coñecemento do noso e que se xustifica, como di o autor, por “tratar de recoller un Patrimonio Inmaterial, intanxible que corre o grave risco de perderse debido ás mudanzas económicas acontecidas na nosa sociedade ao longo dos últimos 50/60 anos, cuns oficios e uns medios de vida cada vez menos vinculados ao medio mariño; por outra parte, os avances electrónicos como radar, GPS, sonar, etc., fan innecesarios o uso, creación e memorización de talasónimicos”.

 

Un libro publicado polo Instituto de Estudos Vigueses achéganos ao coñecemento da microtoponimia costeira do Baixo Miño

            Publicado polo Instituto de Estudios Vigueses, e da autoría de Gerardo Sacau Rodríguez, atópase na Librería Atlántica un título que se ocupa da toponimia da costa do suroeste de Galicia: “Os nomes beiramiños. Desde Cabo Silleiro ata o Porto da Guarda”.

            Gerardo Sacau, profesor de latín e grego no IES ‘Alexandre Bóveda’, de Vigo, recolle neste libro unha “excelente e completa información toponímica acerca do significado de lugares comprendidos entre o cavo Silleiro e o porto da Guarda”, segundo conta no prólogo Avelino Muleiro García, quen engade que o autor “relata a orixe dos nomes como un cronista sobrio e obxectivo, sendo consciente de que pensar sobre as cousas que se esconden tras os nomes é algo pudendo. Sen embargo, indaga a historia de cada nome, porque sabe que ‘quen coñece os nomes, coñece as cousas’, como di Platón no Cratilo”.

            O libro do profesor Sacau, que é tamén director do Instituto de Estudos Vigueses, vai ilustrado con fotografías da zona costeira que se extende desde o norte de Oia ao porto guardés.

            Hoxe en día, que os microtopónimos, por mor das novas tecnoloxías de orientación (GPS, SIGPAC, Google Earth, etc), parecen ir perdendo actualidade e interese para situarse, este libro servirá para, por unha banda, conservar eses topónimos e saber onde se sitúan, pero tamén para revelarnos o significado que se agocha en cada un deses nomes, a veces non tan evidente como o presumimos.

            Ao profesor Sacau, nunha entrevista publicada no xornal Faro de Vigo, ao preguntarlle cal é o nome máis antigo, suxire o de Mougás “pois”, explica, “vén da época prerromana. Traballouse moito sobre el e ten un desenvolvemento filolóxico moi merecido”.

            Por qué os nomes son os que son e para afondar no que é de noso, está este libro “Os nomes beiramiños. Desde Cabo Silleiro ata o Porto da Guarda”.

 

 

Guerra Civil en el Baixo Miño. Páginas de la Historia Vivida: 1936-1939

"Lo ocurrido en la Segunda República y en la Guerra Civil ya es historia. Con la perspectiva de más de sesenta años, se relata en este libro algo de lo visto y vivido. Fue propósito especial del autor intentar las más absoluta veracidad en los años a fin de que fuera útil su aportación. Parte de lo aquí descrito, ha sido conservado a lo largo del tiempo en anotaciones breves, pero muy concisas. Ahora parece llegado el momento de sacarlas a la luz. Se ha procurado hacer poco uso de otras informaciones que no fueran el conocimiento directo de los hechos, en cuya interpretación, sitúa el autor la objetividad por encima de apreciaciones personales".

 

"O Arquitecto Constantino Candeira", de Begoña Soneira Beloso

114 páxinas con fotografías en b/n e debuxos.

Edicións do Castro, serie Documentos

            Edicións do Castro vén de publicar, no presente ano, a biografía do guardés “O arquitecto Constantino Candeira”, da autoría de Begoña Soneira Beloso, na que tamén se recolle a testemuña de Otero Pedrayo, que chegou a calificar ao arquitecto como “incomparable xardineiro das pedras”, e do tamén arquitecto Constantino Baluja Calvelo que fai memoria das moitas obras realizadas por Candeira, maiormente en Santiago, entre as que destaca o empedrado da Plaza da Quintana e actuacións, por exemplo, na Casa da Parra.

            Referencias ao seu pai, o industrial guardés Constante Candeira; a etapa académica, como alumno aplicado, con estadías en Francia,  Inglaterra e Alemaña, para mellorar o coñecemento das linguas que xa coñecía, e as súas afeccións, como violinista, ocupan as primeiras páxinas deste libro que pertence á serie Documentos.

            Ao longo das páxinas descubrimos a etapa de Constantino Candeira en Santiago de Compostela, primeiro, e máis tarde en Valladolid.

O arquitecto guardés que estivo vencellado ao Seminario de Estudos Galegos, coñeceu tamén o cárcere, denunciado polos seus enimigos de profesión, que non políticos, acusándoo de falar en contra do Movemento Nacional para apartalo do cargo que gañara, por oposición, como arquitecto da Deputación de Valladolid.

Descubrimos tamén en  “O arquitecto Constantino Candeira”, a amizade que tivo con intelectuais, arquitectos e escritores, como Sánchez Cantón, Castelao, Francisco Asorey, Filgueira Valverde, Rafael Dieste, Fernado Chueca Goitia e Leopoldo Torres Balbás, por citar algúns deles.

Candeira foi Académico da Real Academia de Bellas Artes de San Fernando e da Real Academia de Bellas Artes de la Purísima Concepción de Valladolid.

            Os restos de Constantino Candeira, logo de dez anos en Castela, descansan hoxe en Camposancos, cumpriu a  familia, por expreso desexo do finado, a súa vontade.

Gómez Alfaro presentou  “O clamor da eclipse” en Ourense

            O poeta ourensán, afincado na Guarda, Xosé Carlos Gómez Alfaro, presentou  na cidade das Burgas, o seu último poemario, “O Clamor da eclipse”. Con esta obra Gómez Alfaro acadou o Premio de Poesía Cidade de Ourense, na XX convocatoria deste certame ao que se presentaron 23 obras que optaban a un premio que ten unha cuantía económica de 6.000 euros.

O clamor da eclipse

            O poemario está editado por Espiral Maior Poesía, editorial que antes publicou tamén outros títulos do mesmo autor, como “Alba plena do alén” (1997) e “Alén do lume” (2002).

            Xosé Carlos Gómez Alfaro, que é un consumado sonetista e un maestro da metáfora, é tamén un domador da palabra e un xogador dos recursos literarios que fan da súa poesía un fértil campo de versos clásicos ou, mellor, como di Vicente Araguas no limiar de “O clamor da eclipse”, “este autor sabe de rimas, ritmos e –sobre todo- de acentos”.

            O libro divídese en dúas partes: Albor, con 25 poemas, e Solpor, con 20, “titulares” que resumen nidiamente unha antítese vital que o autor exterioriza a través da poética.

Edita: Comisión Festas do Monte 2004

Páginas: 380

.

     Libro-programa que avanza os diferentes actos que se celebrarán, do 9 ao 15 de agosto, na Guarda.

Ademais dun amplio índice de anunciantes agrupados por sectores, ofrece distintas colaboracións literarias, con un amplio abano de temas, ata completar 49 traballos sobre natureza, historia e arqueoloxía, etnografía, artigos de opinión, economía e investigación, 80 fotografías en b/n e 3 a toda cor, ademais de 8 debuxos.

     O Libro-programa das Festas do Monte’2004, como é tradicional, reproduce na portada o cartel anunciador das Festas, obra da guardesa Charo Trigo Vicente.

126 páxinas. 6 euros

Texto que se completa con fotografía de diferentes anos, nas que se reproducen as características "máscaras", carrozas e comparsas.

     Títulos que xa adiantan o contido literario son "Fiestas de Carnaval en el Castro", "Fiestas de Carnaval en A Guarda", "Entierro del Pez Espada", moi poucas "Coplas" oficiais, incorporándose, sen embargo, (e foi motivo de crítica) as da formación política de EU (calificadas nalgún caso de insolentes, insultantes, partidistas, malintencionadas e terxiversadoras da realidade, escritas baixo a óptica ideolóxica, que non popular, da formación política en cuestión e que, o dicir de lectores deste libro antolóxico, nada teñen que ver coa festa do entroido).

     Unhas corenta fotografías, en branco e negro, e os anunciantes que, coa publicidade, permitiron a edición deste libro, completan unha antoloxía que se suma á editada o pasado ano pola Comisión de Festas, e que sempre se agradece polo que significa de documento para posteriores estudios da historia local.

“Ratas en Manhattam”en Sotelo Blanco Edicións. Relatos breves de Francisco Álvarez “Koki”

            “Ratas en Manhattam”, é o último libro publicado polo guardés Francisco Álvarez “Koki”, na colección Medusa/Narrativa, de Sotelo Blanco Edicións.

            Trátase dunha colección de relatos breves, dezaoito en total, ambientados na populosa cidade que dá título ao libro e na que os protagonistas son os emigrantes, galegos e hispanos, sobre todo, que traslucen a miseria, a necesidade, a soedade, pero tamén a adulación e a traizón, cando se quere medrar a costa dos outros.

            O relato encamíñanos pola 5ª Avenida, pola rúa Nove descubríndonos a xeografía humana de tipos que non conseguiron superar a deshumanización da metrópole e esconden  a debilidade entre trago e trago, como lle acontece ao romanés Dragoljub Kacic.

            Pero tamén hai momentos en que aparece a retranca do galego, como pode acontecer co relato xocoso do San Carallán; e mesmo atopamos experenzas cheas de tenrura e sensibilidade, segundo se desprende do “Canizo” ou da morte de Zefirelli. O libro redescúbrenos como os americanos son capaces de encumbrarse no máis alto desde a falsedade “Cemiterio dos heroes”, que nos recorda a un Bush inventando historias para invadir o Irak, por exemplo, ou en “O Coello”, a desventura que Celso Emilio Ferreiro debuxara en “Viaxe ao país dos ananos”.

            Koki escenifica neste primeiro libro de relatos, non esquezamos que a súa producción era, ata agora, poética, personaxes do común, homes e mulleres que retratan unha sociedade onde a dúbida xa condena por institnto, véxase senón o relato da Coreana; e na que, por medrar, vale todo, como se descubre noutros relatos do mesmo libro.

            “Ratas en Manhattan” comeza cun relato, o que dá título ao libro, duro e cruel, e que nos leva a reflexionar como a miseria de moitos esterca a opulencia duns poucos.

 

"Atardeceres de Otoño", de Aída L. Márquez

81 páginas con ilustraciones

Edición de la autora. Año 2005

            “Atardeceres de Otoño” es el segundo poemario de Aída L. Márquez, editado por la propia autora que tiene también en su bibliografía particular un primer libro “Después del letargo” (2003).

            En este segundo poemario, con portada e ilustraciones de J. Crespo, como el anterior, confiesa ya Aída L. Márquez que trata de “reflejar mis sentimientos, vivencias y emociones más profundas”, desde una visión muy personal de la poesía sin atender a figuras literarias ni “de métrica ni de rima”, que confiesa no entender, de modo que lo que crea, o mejor, recrea la poetisa, son sentimientos manifestados con espontaneidad ajenos a formalismos literarios.

            En la poesía politemática de Aída L. Márquez se manifiestan, a la vez, una queja y una llamada por un supuesto amor ausente (“Collar de Conchas”, “Desilusión”, “En silencio”); el recuerdo familiar (“Eecordándote”, “Las Gaviotas”), el amor fortalecido con los años (“Bajo el sauce”), la niñez perdida (“Mi barrio”), el paso del tiempo (“Mi viejo álbum”) y hasta la fugacidad de la vida (“Fin de una etapa”) por citar sólo algunos de los temas que justifican la poética de Lomba Márquez.

            En las cincuenta composiciones de “Atardeceres de Otoño”, título en el que ya se intuye el tema general de la obra, la autora nos va descubriendo y describiendo su particular modo de ver y sentir la vida que trasciende la intimidad para ser, también, dominio restringido al  lector.

 

 

Edita: Concello da Guarda

Páginas: 91

 

            Publicado pola Concellería de Cultura do Concello da Guarda, este novo título súmase  ós que xa se levan editados por este Departamento: “La Guardia ante la invasión francesa”, foi escrito polo coengo Xoán Domínguez Fontela, en 1918.

            Domínguez Fontela (1869-1942), narra, neste libro, as loitas que mantiveron os guardeses e portugueses das veciñas localidades de Caminha e Vilanova de Cerveira, contra as tropas francesas do xeneral Soult durante a Guerra da Independencia. Recóllense, asemade, algunhas das vexacións que os soldados franceses cometeron  contra veciños e autoridades, non só da Guarda, senón tamén doutras localidades, como Tui.

            O autor de “Páginas de la Historia de La Guarda ante la Invasión Francesa”, refire a importante colaboración dos xenerais portugueses Freire e Botello e o coronel Serpa na liberación da Guarda e a recuperación do castelo de Santa Cruz, tomado polos franceses.

            Outros capítulos teñen que ver coa liberación de Baiona, Vigo, Tui, nos que participaron os pobos desta parte da comarca e das fronteirizas localidades doutro lado do río.

.

PARROQUIA DE SAN LORENZO DE SALCIDOS: APROXIMACIÓN HISTÓRICA. PADROADO DOS CONDES DE PRIEGUE

.

Da autoría de Xoán Martínez Tamuxe, as198 páxinas, profusamente ilustradas, recollen diferentes aspectos sobre este pobo da Guarda, que van desde a xeografía local, pasando polas diferentes etapas históricas das que hai constancia polas diferentes fontes consultadas abarcando o amplio periodo que se extende desde a Prehistoria ata as etapas máis recentes. Edificacións principais, monumentos relixiosos e civís, a sociedade, fundacións, ensino, festas, etnografía, deporte, a emigración, personaxes destacados, son referencias que se recollen nesta publicación editada polo concello e cofinanciada polo Programa Operativo “Proder Baixo Miño-Monte Aloia”.

.

 

Poesías, de Juan Bautista Alonso Español

 

     256 páxinas, publicado pola Concellalía de Cultura do Concello da Guarda.

     É unha reedición da obra poética deste ilustre personaxe guardés, publicada en Madrid en 1834. A reedición leva unha presentación do Concelleiro de Cultura da Guarda, un Limiar do profesor e poeta Xosé Carlos Gómez Alfaro e varias fotografías e debuxos do autor e da casa natal.

     O autor dividiu o libro en catro apartados: Odas, Romances, Sonetos, e Letrillas, Anacreónticas, canciones.

    

“A GUARDA HISTORIA E IMAXES” UNHA PUBLICACIÓN QUE NON PODE FALTAR NAS CASAS DA GUARDA

Libro documentadísimo aporta un coñecemento da historia local que, sen dúbida, reclamará a atención de cantos decidan lelo

            Editado pola  Comisión de Festas do Monte. “A Guarda Historia e Imaxes”, un documentado traballo que non debe faltar en ninguna biblioteca, sobre todo na de aqueles que gustan da Memoria e afondar no coñecemento das nosas raíces, dos homes e mulleres que fixeron –e fan- a historia local; de deleitarse coa obra dos que nos precederon ou investigar e recuperar as testemuñas que, moitas veces, pola nosa idade, non tivémo-la oportunidade de coñecer de forma directa.

            “A Guarda Historia e Imaxes”, 310 páxinas, con profusión de fotografías da época, é posible gracias a consulta, ou a escrita, de corenta e nove fontes bibliográficas, informativas ou de colaboradores aínda vivos, que recuperaron para esta historia recente da Guarda feitos que coñeceron ou vivieron directamente.

            Biografías, historia das rúas, do Hospital Casa-Asilo, a Ermida de Santa Tecla, o Castelo de Santa Cruz, o Porto do Pasaxe, os Asteleiros, a Festa da Árbore, o colexio dos Xesuítas e tantos e tantos temas dan corpo a este libro..

 

A COSTA DO BAIXO MIÑO

Profusión de fotografías a cor. 50 páxinas. 500 pesetas. Moi interesante para coñecer o litoral da Guarda.

Esta guía, publicada por ANABAM (Asociación Naturalista Baixo Miño), con textos de Agustín Ferreira e fotografía de Luis Dorado, pode adquirirse nas librerías ou directamente a ANABAM (www.anabam.org).

50 páxinas de texto e fotografías (62 instantáneas), gráficos e debuxos para optimiza-la visita á zona litoral e saír coa satisfacción dun intresante percorrido enriquecido co coñecemento do que imos atopar nela: xeoloxía, construccións máis singulares, fauna e flora, e varamentos son algunas xustificacións para levar esta guía na nosa excursión.

    

 

“Proxecto Píllara: protexendo os niños de píllara papuda”

            Publicación de ANABAM  que corresponde ao número 19 da serie de monografías coas que a asociación ecoloxista divulga a natureza da comarca do Baixo Miño, e que neste caso se dedica a unha das especies en maior perigo de desaparecer do Esteiro do Miño e ás medidas que se levan a cabo desde este colectivo para a súa conservación.

            “Proxecto Píllara: protexendo os niños de píllara papuda” consta de 58 páxinas, ademais das portadas e contraportadas, con fotografías a cor da autoría de Luis Dorado Senra, Agustín Ferreira, Antón Ferreira e Ricardo Portela. O equipo de campo que traballou no proxecto estivo formado por oito persoas e contou coa participación de nove colaboradores, ademais de diferentes persoas que dalgún xeito, como se reflicte no apartado dos agradecementos, participaron no proxecto con algún tipo de actuación.

            A monografía en cuestión, é unha memoria das medidas levadas a cabo por ANABAM para posibilitar que os ovos de píllara eclosionasen, os polos se desenvolvesen e, finalmente, chegasen a voar. Nas primeiras páxinas xustifícase a edición do libro e danse as razóns que motivaron escribilo, entre outras facilitar información a outros grupos que traballan no entorno natural de como actuar para garantir a supervivencia da especie nun areal concreto.

            Unha descrición das píllaras, a situación da especie no Baixo Miño coa súa localización tanto nas praias da desembocadura galega como portuguesa, referencias sobre o aniñamento, ameazas nas distintas fases de reproducción e as medidas para a protección dos ovos e dos polos xunto cos resultados logrados,  explícanse nesta monografía..

 

            “Confíteor” é o poemario máis recente publicado por unha das plumas máis sobranceiras da literatura galega actual: Xosé Carlos Gómez Alfaro.

            Editado na Colección Hipocampo Amigo, con prólogo de Ramón Nicolás, o poemario foi presentado na Guarda polo profesor Xesús Alonso Montero en setembro de 2005.

            70 páxinas para recoller 45 composicións, nas que abundan os sonetos, estrofa na que o autor é un mestre.

            Poesía intimista, na que o autor manifesta a súa queixa a un Deus as veces incompresible e distante, ruín, case; outras mostra o seu arrepentimento pola dúbida ou pola increpación feita á divinidade; a doenza pola perda nunca reparada (“Aquí só vos está a fala-la home... / aquel que tanto sangra e tanto roxe; / o que perdeu a lúdica alba plena / e morre de abandono e de indixencia”); Gómez Alfaro manifesta núa a súa alma neste poemario que, como xa expresa o título, é unha confesión dun home debilitado pola dor intensa e infinita dunha tarde inolvidable.

            As veces atísbase unha certa presenza machadiana “Velaquí, meu Señor, o que gañei / durante tantos lustros de lembranza...”; noutras parece estar presente a poesía do século XVI: “se Creo en ti / non é só porque sinta caudaloso / o teu facho de amor e de acubillo / nos acios do meu lar e nos seus portos...”.

 

“LA CITANIA DE SANTA TECLA” DE CAYETANO DE MERGELINA

.

       O  Padroado Municipal Monte Santa Trega, reeditou “La Citania de Santa Tecla”, da autoría de Cayetano de Mergelina, arqueólogo que dirixiu as excavacións realizadas no castro de Santa Trega entre 1928 e 1933.

            Aínda que algunhas das teorías e conclusións que se recollen na mencionada Memoria están hoxe superadas, a xustificación do porqué desta publicación xa se apunta na “Presentación” do libro cunha finalidade de que “tódolos interesados na arqueoloxía en xeral ou na historia da Guarda en particular, poidan acceder a ditos documentos”.

            “La Citania de Santa Tecla” está profusamente ilustrado con debuxos e fotografías tanto da arquitectura do poboado como das pezas que se foron atopando durante a escavación arqueolóxica, completando 63 páxinas de texto escrito, nas que se inclúen 23 conxuntos de debuxos, e 53 láminas fotográficas.

 

ESTUDIOS ARQUEOLÓGICOS de Eugénio Jalhay

 

            Editado polo Padroado Municipal Monte Santa Trega, este libro recopila os traballos de investigación relacionados polo xesuíta P. Eugenio Jalhay entre 1929 e 1933 e publicados, no seu momento, en diferentes revistas coma a “Asociación Española para el Progreso de las Ciencias”, “Boletín de la Comisión Provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Orense”, “Brotéria”, “Revista de Arqueología” e unha publicación co título “Homenagem a Martins Sarmiento”.

            Os títulos que agora se ofrecen nun só volumen ó alcance dos estudiosos, non só da arqueoloxía, senón interesados nos valores do monte Santa Trega son: “Algunas notas sobre el asturiense de Galicia”, “Un nuevo conchero prehistórico descubierto en Galicia”, “Nuevos descubrimientos prehistóricos en el suroeste de Galicia y norte de Portugal”, “¿Serán preasturienses las estaciones prehistóricas del litoral galaico-miñoto?”, “Algunos raspadores de la industria galaico-miñota de tipo asturiense”, “Una nueva hipótesis sobre la utilización de la industria lítica de tipo asturiense”, e “El culto al hacha en el castro de Santa Tecla (La Guardia-Pontevedra)”.

            “Estudios Arqueológicos de Eugenio Jalhay”, consta de 103 páxinas con fotografías da época e debuxos de diversos artefactos líticos, reproduccións dos traballos orixinais.

 

ALÉN DO LUME

     O poeta Gómez Alfaro presentou, o 12 de xuño, este novo poemario, o quinto dos escritos en galego, nun acto celebrado no Centro Cultural e no que participaron, como oradores, o Concelleiro de Cultura, Rodríguez Fariñas, un representante da Editorial Espiral Maior, Xosé Manuel Díaz, e o Académico e Profesor Xesús Alonso Montero, ademais do autor.

     "Alén do lume" consta de 50 sonetos, estrofa da que Gómez Alfaro se ten demostrado como un auténtico mestre, na que predomina a metáfora, recurso no que tamén é mestre o poeta nado nas Chabolas (Ribadavia). De corte intimista, recurre o autor a procura dese fillo morto ós oito anos nun tráxico accidente, que marcou a lírica deste ourensán afincado na Guarda onde imparte clases no colexio dos PP. Somascos.

     É, o poemario, un canto elexíaco ("no creas que porque canto tengo el corazón alegre", di a canción popular) no que amosa a dor compartida con Rosa Berta Alfaro, a nai do fillo morto, desafogando en palabras (fermosos versos de fondo contido) a eterna tristura que desde aquel tráxico feito segou o futuro do autor e a súa dona.

     Das valoracións escoitadas no acto de presentación do poemario, podemos destacar a que lle dedicou Xosé Manuel Díaz a Gómez Alfaro: "Traballador da palabra", e a que suliñou o profesor Alonso Montero repetidamente "Poeta Nacional do Ribeiro".

 

"Homenaje al Poeta Feliciano Rolán"

     A Concellalía de Cultura do Concello da Guarda, coa colaboración da Deputación de Pontevedra e a Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo, editou esta edición non venal de “Homenaje al Poeta Feliciano Rolán”, co gallo de celebrar nesta localidade o “VII Festival de Poesía Baixo Miño”, o pasado 8 de xullo.

     A publicación de referencia recolle ó longo das súas 62 páxinasos sentimentos, as emocións, as dedicatorias que os amigos e intelectuais da época dedicaron ó poeta Feliciano Rolán na súa morte. Neste libro están as firmas de Álvaro Cunqueiro, Castillo-Elejabeytia, Nieto Pena, Juan José Domenchina, Enrique Azcoaga, Benjamín Jarnés, Juan Ramón Jiménez, Alfredo Marquerie e Federico García Lorca. As últimas páxinas recollen as portadas dos libros máis recientes publicados sobre, ou coa obra, de Feliciano Rolán.  

 

 

“A GUARDA. SANTA TREGA” LIBRO PUBLICADO POLA EDITORIAL “EVEREST” COA COLABORACIÓN DO CONCELLO DA GUARDA

Destaca nel a profusión de fotografías nas que se recollen os aspectos máis característicos desta localidade

     Publicado pola Editorial Everest, coa colaboración do concello da Guarda, está xa nas librerías da localidade o libro titulado “A Guarda. Santa Trega”.

48 páxinas nas que predominan as de fotografías a cor (61 imaxes) fronte ó texto. Faise un percorrido polos lugares de interese deste municipio, como o Monte de Santa Trega coas excepcionais vistas, o poboado galaico-romano e a ermida; o porto coas actividades pesqueiras, os mariñeiros faenando, o Monumento ó Mariñeiro ou unha posta de sol; o Esteiro do Miño, as praias, pero tamén as rúas que teñen algo que ofrecer: a de Puerto Rico, coas casas indianas; a Praza do Reló con seus edificios de fachadas en pedra; as igrexas e capelas que, xunto co valor arquitectónico dalgunhas, son orixe de celebracións festeiras; actividade económica: invernadeiros, asteleiros, e as festas e romarías.

 

Un novo título da serie de Monografías publicadas por ANABAM afonda nas especies máis ameazadas do Baixo Miño

            A Asociación Naturalista Baixo Miño, ANABAM, vén de publicar un novo número da serie de Monografías que co título “As cinco especies máis ameazadas do Baixo Miño” profundiza na situación na que se atopan a Otanthus marítima e a Honckenya peploides, ambalas dúas plantas dunares; a Woodwardia radicans, un fento; Eurynebria complanata, un coleóptero, e o Charadrius alexandrinus, unha ave das dunas.

            De cada unha das especies mencionada, dáse a localización, as ameazas que lle afectan, a situación na que se atopa atendendo a esas ameazas, e o status (categorizándose en vulnerable, cando os exemplares existentes se manteñen estables; ameazada, aquela que é escasa e para a que se adoptaron medidas de protección, ou en serio perigo, cando a especie de que se trata, neste caso é o fento, está nun estado crítico).

            A monografía, con fotografías a cor, ofrece as características de cada unha das especies e a súa distribución. Recolle tamén de cada unha un pequeno historial, as medidas que se adoptaron desde a asociación ecoloxista para a súa protección e os estudos elaborados.

            Dunha forma máis breve, amplíanse as especies ameazadas mencionando outras que ramén demandan un control para que non desaparezan, como a Paradisea lusitanica, a Riparia riparia (andoriña das barreiras), ou o Triturus helvéticus (lagartixa de auga espalmeada), por citar só tres das quince especies recollidas no segundo apartado da Monografía, cuxa publicación contou cunha subvención da Consellaría de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible .

            A contraportada desta Monografia recorda a tres personaxes que, no seu día, foron declarados Socios de Honra de ANABAM: José María Quintana, xa finado, foi Xefe do Servizo Provincial de Medio Ambiente; Basilio Coímbra, foi Axente de Medio Ambiente, e Juan Isidro Leyva, foi Comandante do Cabo Fradera. Os tres destacáronse pola súa contribución a prol dos valores naturais e defensa do Esteiro do Miño.

    

A comisión de Festas de San Caetano edita un libro-programa con artigos sobre este barrio guardés

            Co gallo das festas en honor a San Caetano, a comisión organizadora destes festexos editou un libro de 160 páxinas no que, ademais de recollerse o programa de festexos, se incorporan distintos traballos literarios, históricos ou etnográficos, de diferentes autores, relacionados con este barrio guardés. Tamén se enganden unha serie de fotografías de personaxes populares que desempeñaron unha determinada función social, cultural, política ou doutra índole, e un listado de  anunciantes que publicitándose, fixeron posible a edición deste Libro-programa.

            Entre os traballos que se publican están aqueles que escribiu o historiador guardés Juan Domínguez Fontela referidos ao barrio da Cruzada: “La Cruzada”, “Os Teares o Los Teares en La Cruzada”, “La fuente de La Cal ¿Por qué se llama fuente de la Cal a la de La Cruzada?”, “Toponimia de La Guardia La Malata”.

Ricardo Rodríguez Vicente é o autor de “Relembrando a Manuel Lomba Gómez Tilán. Casos e Cousas de un mariñeiro popular” e “O tío Lancha”; Generoso Álvarez Seoane fae memoria en “”A Cruzada, San Queitano d’Agrelo y sus fiestas. Recuerdos de Antaño (1930-1950)”; Xoán Martínez Tamuxe historia ao santo e a ermida en “San Caetano: a súa vida e reseña da ermida. Apuntes históricos”;  Daniel Baz tamén recorda a outro personaxe popular en “O tío Sicasio”, e hai un artigo de “Homenaje a los fundadodes del Club de Fútbol San Cayetano”, sen asinar, figurando como anónimo.

            Outros títulos responden a poemas dedicados ao santo e ao barrio: “Al patrón de mi pueblo”, de A.L. Márquez; “Ó pé da falda do Trega”, de Xorogo; “Namoro”, de Diego Núñez González; “Cantiga popular da Cruzada”, de N.L.M.; “A berberechiña” e “Cousas de San Queitano”, de Antonio Alberto; “Meu querido barrio A Cruzada”, de Juan Carlos R.F. e “San Cayetano-A mi pueblo”, de Mary Cividanes.

            O libro pode adquirirse por seis euros á comisión organizadora, destiándose estes cartos a facer fronte á organización das festas de San Caetano.

 

"Una reliquia de Santa Tecla en A Guarda: Homenaje a Agustín Nandín"

.

     Escrito por Xoaquín Miguel Villa Álvarez e publicado polo Concello da Guarda. 96 páxinas.

ÍNDICE

Introducción. I. Orígenes del culto a Santa Tecla. I1. Santa Tecla de Iconio I2. El culto a Santa Tecla en España: Tarragona. I3. El culto a Santa Tecla en Galicia: A Guarda II. Acercamiento biográfico a la figura de Agustín Nandín Lomba. II.1. Un guardés de buena familia. II.2. Semblanza biográfica. III. Primeras inquitudes de Agustín Nandín con relación al culto guardés a Santa Tecla.

III.2. Primer Priorato en la Hermandad del Clamor (1941-1942). IV. Segundo priorato en la Hermandad del Clamor (1949-1956): Las aportaciones de Agustín Nandín a su pueblo natal. IV.1. Traer una reliquia de Santa Tecla desde Tarragona, su apuesta personal. IV.2. La llegada de la reliquia a A Guarda y su incorporación a la ermita. IV.2. El gran proyecto frustrado de Agustín Nandín: la construcción de una basílica. IV.4. Otras gestiones de Agustín Nandín durante su segundo priorato.

    Anexos (documentos).

 

EL YACIMIENTO ARQUEOLÓGICO DEL MONTE SANTA TECLA (LA GUARDIA PONTEVEDRA)

    Escrito polo arqueólogo Ramón Patiño Gómez, e publicado polo  "Grupo Arqueológico Alfredo García Alén", esta separata sintetiza nas súas 24 páxinas, con debuxos que complementan ó texto, a historia do poboado castrexo máis coñecido de Galicia, desde o seu descubrimento en 1913 ata as distintas campañas de excavación levadas a cabo entre 1914, baixo a dirección de Ignacio Calvo Sánchez, e 1986, dirixidas por Antonio de la Peña Santos.

     As características do poboado cos tipos de vivendas e elementos arquitectónicos a elas vinculados, a descripción da muralla e dos sistemas de viais e drenaxes e outros aspectos como a economía, a sociedade e a cultura galaico-romana, completan este novo traballo sobre o Trega que vén enriquecer a amplia bibliografía que xa existe.

 

FESTAS DO MONTE SANTA TECLA 1913-2000

.

Antoloxía, 203 páxinas. Acontecimentos vividos nas festas do Monte de Santa Trega, desde as súas orixes, en 1913, ata o ano 2000: comisións que as presidiron; colectivos culturais, deportivos e musicais que colaboraron na súa organización; as portadas dos libros-programa editados, fotografías e outros datos que xa forman parte desta festa creada no ano 1913 cunha “xuntanza campestre” dos socios da Sociedade Pro-Monte Santa Trega.

Se se adquire xunto co libro-programa de festexos do ano 2001 , con 350 páxinas, os dous exemplares, xuntos, custan 1.500 pesetas. (Neste caso os gastos de envío para pedidos a galicia-suroeste sería de 350 pesetas).

O Libro-programa recolle artigos de diversa índole (históricos, literarios, biografías, actividades que se promoven desde distintos colectivos, etnográficos, biografías...) xunto coa programación dos actos que se desenvolveron ó longo da segunda semana de agosto, e unha completísima sección de anunciantes.

.

SANTA TREGA

un poblado castrexo-romano

     " ABANO editores", coa colaboración do Padroado Municipal Monte Santa Trega, vén de tirar do prelo a publicación máis recente, e sen dúbida mellor documentada, sobre o castro máis coñecido de Galicia: o de Santa Trega. 

     Da autoría de Antonio de la Peña Santos, arqueólogo que dirixiu as últimas excavacións realizadas neste xacemento, o libro, escrito es castelán, con profusión de fotografías a cor, e un importante número de debuxos, ofrécenos, ó longo das súas 137 páxinas, unha amplia visión da cultura material, a arquitectura, o desenvolvemento da vida no poboado (actividades económicas: agricultura, pesca, marisqueo, comercio), o vestido e o ocaso do poboado.

     Esta publicación constitúe, hoxe, o mellor documento escrito sobre este castro xa que xunto coa linguaxe empregada, capaz de chegar a tódolos lectores, é tamén o estudio máis riguroso feito ata agora.

 

.

      Texto que se completa con fotografía de diferentes anos, nas que se reproducen as características "máscaras", carrozas e comparsas.

     Títulos que xa adiantan o contido literario son "Fiestas de Carnaval en el Castro", "Fiestas de Carnaval en A Guarda", "Entierro del Pez Espada", moi poucas "Coplas" oficiais, incorporándose, sen embargo, (e foi motivo de crítica) as da formación política de EU (calificadas nalgún caso de insolentes, insultantes, partidistas, malintencionadas e terxiversadoras da realidade, escritas baixo a óptica ideolóxica, que non popular, da formación política en cuestión e que, o dicir de lectores deste libro antolóxico, nada teñen que ver coa festa do entroido).

     Unhas corenta fotografías, en branco e negro, e os anunciantes que, coa publicidade, permitiron a edición deste libro, completan unha antoloxía que se suma á editada o pasado ano pola Comisión de Festas, e que sempre se agradece polo que significa de documento para posteriores estudios da historia local.